Kasa biletowa numer dwa na dworcu w Radomiu zamyka się o osiemnastej. Wiem to, bo od trzech lat wracam tym samym pociągiem z przychodni na Malczewskiego, gdzie sprzątam gabinety po godzinach, i za każdym razem patrzę, jak pani w okienku opuszcza roletę o osiemnastej zero zero, ani minuty później.
Tego wtorku, dziewiątego lipca, stałam w kolejce do kasy, kiedy usłyszałam ją za sobą.
Młoda. Trzydzieści parę lat może. Torba przewieszona przez ramię, druga ręka zaciśnięta na telefonie tak mocno, że kostki zbielały.
— Przepraszam, czy pani ma może... czy pani rozmieni sto złotych?
Odwróciłam się. Twarz miała czerwoną, ale nie od słońca. Od płaczu, którego jeszcze nie wypłakała.
— A ile pani potrzebuje?
— Na bilet do Bytomia. Karta mi nie działa, a mama... — głos się jej załamał w połowie słowa, jak deska, która nie wytrzymała. — Mama jest w szpitalu. Dzwonili, że mam przyjechać. Że już mam przyjechać.
Wiedziałam, co znaczy „już mam przyjechać". Słyszałam to dwa razy w życiu. Raz przy mamie, raz przy Wojtku.
Otworzyłam portmonetkę. Wiem, ile w niej było, bo pieniądze liczę odkąd pamiętam — czterdzieści osiem lat kasjerowania i sprzątania zostawia takie odruchy na zawsze. Sto dwadzieścia złotych. Do pierwszego zostało jedenaście dni.
Wyjęłam stówę.
— Proszę wziąć.
— Ale ja pani oddam, przysięgam, niech mi pani da numer, oddam w tym tygodniu, ja...
— Niech pani jedzie. Kasa się zamyka o osiemnastej.
Spojrzała na zegar nad tablicą. Siedemnasta pięćdziesiąt trzy.
— Jak pani na imię? — zapytała, cofając się już w stronę okienka.
— Marianna.
— Marianna. Zapamiętam.
I pobiegła. Zobaczyłam jeszcze, jak wsuwa banknot w okienko, jak bierze bilet, jak biegnie na peron drugi, gdzie właśnie wjeżdżał pociąg na Katowice przez Bytom. Drzwi się za nią zamknęły.
Stałam z portmonetką w ręku. Zostało dwadzieścia złotych i drobne.
—
Do domu na Ustronie szłam pieszo, bo na autobus już mi się nie chciało wydawać. Trzy przystanki, kwadrans marszu. Lipcowe słońce grzało w kark, a ja liczyłam w głowie, co zostało w spiżarni. Kasza była. Mąka była. Jajka od pani Stasi z parteru, którą podlewam kwiatki, jak jedzie do córki. Jedenaście dni da się przeżyć na kaszy i jajkach. Przeżywałam gorsze.
W mieszkaniu było cicho, jak zawsze od czterech lat. Wojtek umarł w marcu dwa tysiące dwudziestego. Zawał, w nocy, we śnie. Lekarz powiedział, że nawet się nie obudził. Ludzie mówili, że to dobra śmierć. Może i dobra. Dla niego.
Usiadłam przy stole, przy ceracie w kratkę, którą Wojtek kupił na bazarze w Skaryszewie w osiemdziesiątym którymś roku, i którą wymieniam co kilka lat na taką samą, bo tylko taka mi pasuje do tej kuchni.
Nie żałowałam tych stu złotych. To muszę powiedzieć od razu, żeby było jasne. Nie żałowałam ani przez chwilę.
Ale w nocy nie mogłam spać. Nie przez pieniądze — przez tamtą twarz. Przez to „już mam przyjechać". Leżałam i myślałam, czy zdążyła. Czy matka jeszcze żyła, kiedy dobiegła. Czy powiedziała jej to, co człowiek chce powiedzieć, kiedy jeszcze jest komu.
Ja Wojtkowi nie zdążyłam powiedzieć nic. Bo spał.
Rano poszłam do Biedronki po chleb. Kobieta przede mną w kolejce wykładała zakupy — pełny wózek, dzieci dwoje przy niej — i przy kasie okazało się, że jej brakuje.
— Osiem złotych — powiedziała kasjerka, młoda dziewczyna, znudzona.
Kobieta grzebała w portfelu. Twarz jej się robiła coraz bardziej czerwona, dokładnie tak jak tamtej na dworcu.
— To niech pani odłoży to masło i te wafelki — powiedziała kasjerka.
I wtedy zrobiłam coś, czego od siebie się nie spodziewałam. Wyjęłam z portmonetki dziesiątkę — jedną z dwóch, które mi zostały — i położyłam na taśmę.
— Ja dopłacę.
Kobieta odwróciła się do mnie.
— Nie trzeba, naprawdę nie trzeba, ja...
— Niech dzieci mają wafelki.
Wzięła je. Podziękowała trzy razy, wyszła szybko, jakby się wstydziła. Ja stałam z dziesiątką w ręku i myślałam: Marianno, ty już całkiem zwariowałaś. Do pierwszego jedenaście dni, a ty rozdajesz.
Ale było mi lżej. Sama nie wiem dlaczego, ale było mi lżej niż od miesięcy.
—
Minął tydzień. Kasza się kończyła, jajka też, pani Stasia wróciła od córki i przyniosła mi słoik ogórków i połówkę chleba, bo „jej i tak zostało". Wiedziałam, że nic jej nie zostało, że kupiła specjalnie, ale wzięłam, bo odmówić to czasem większa przykrość niż przyjąć.
W środę wieczorem zadzwonił telefon. Numer nieznany.
— Halo?
— Czy to pani Marianna? — głos męski, starszy, chropowaty.
— Tak, słucham?
— Dzień dobry. Ja... przepraszam, że tak nagle. Nazywam się Antoni Wróbel. Ja szukam pani Marianny, która w zeszłym tygodniu na dworcu w Radomiu dała mojej córce pieniądze na bilet.
Usiadłam.
— To ja.
— To pani. — Zamilkł na chwilę. Słyszałam, jak oddycha. — Pani Marianno, moja córka zdążyła. Zdążyła do żony. Ja... my pani zawdzięczamy więcej, niż pani wie.
— Cieszę się. Naprawdę się cieszę, że zdążyła.
— Pani Marianno, ja muszę panią zobaczyć. Muszę pani coś oddać. I coś pokazać. Bo jak córka powiedziała mi, jak pani wygląda, i jak się pani nazywa... — głos mu się zmienił, jakby coś przełknął. — Proszę pani, czy pani mąż nazywał się Wojciech? Wojciech Sobczak?
Zrobiło mi się zimno w całej ręce, tej, w której trzymałam telefon.
— Tak — powiedziałam. — Skąd pan wie?
—
Najgorsze — a może najlepsze — dopiero przede mną.